Lösemi Hakkında Genel Bilgi - 4: En Sık Görülecek İlaç Yan Etkileri ve Yapılacaklar

1. Buradaki paylaşımda kemoterapi ilaçlarının, antibiyotiklerin ve kan naklinin alerji yapabileceğini, genel alerji belirtilerini ve yapılacakları yazdım. Önce bu yazımı okuyunuz. Alerji de bir yan etki olup burada tekrar yazmayacağım.

2. Antibiyotikler kimi hastada ishal yapabilir. Bu nedenle antibiyotik alınırken kaka takibi yapılmalı. İshal yapabileceği öngörülerek bağırsak hareketlerini artıran gıdalar gerekirse verilmemelidir. Kaka suluya yakın ise leblebi, muz, patates gibi kıvam artırıcı besinler verilmelidir. İshal halinde pişik, popo yarası, mantar enfeksiyonu olma ihtimali vardır. Bunların oluşmaması ya da oluştuktan sonra yapılacaklar için popo bakımı ile ilgili paylaşımlarımı okuyunuz.

3. Bazı kemoterapi ilaçları idrar yollarında kanamaya neden olabilir. Bu ilaçlar verilirken hekim takip amaçlı idrar tahlili isteminde bulunur. Hastaya bakan kişi, temiz ve kuru tuttuğu kaba yaptırdığı idrarı tahlil için vermelidir. Gerekirse sağlık çalışanlarından idrar kabı istemelidir.

4. Sırası geldiği için belirtelim; Metotreksat ya da söylenişiyle yazıyorum "Meteks" adlı ilaç verilmeden önce idrarın asit oranı hekim tarafından takip edilir. Bu takip sırasında hastaya bakan kişi, hekimin belirttiği aralıklarla idrarın asidini ölçen çubuğu idrara batırarak hekime gösterir. İlaç tedavisinin başlaması ve devamında alkali seviyesinin takibinin doğru yapılması için idrarın yapıldığı kabın kuru ve temiz olması gerekir. Hastaya bakan buna çok dikkat etmelidir.

5. Meteks olarak adlandırılan bu ilaç; hasta ya da yakınının anlayacağı dilde "bel tedavisi" olarak açıklanarak, belden omuriliğe girilip beyin omurilik sıvısına enjekte edilir. Bu işlem yapıldıktan sonra bol su içmek gerekir. Bu işlem nedeniyle devam eden günlerde şiddetli baş ağrısı çekilebilir. Bu işlem hatırda tutularak hekime hastanın başının ağrıdığı bildirilmelidir.

6. Ağız bakımı olarak karbonatlı su ile birlikte ayrı bir enjektörde mantar enfeksiyonlarına karşı verilen karışım içindeki bir ilaç da sürekli kullanımda ishal yapabilir. Hastaya bakan kişi bu yönden de kaka takibi yapmalıdır.

7. Beyaz kan hücrelerinin artması için koldan subkütan (deri altı) yapılan iğne içindeki ilaç, kas ve iskelet sistemini etkileyerek şiddetli ağrılara neden olabilir. Hatta bu nedenle hasta ayaklarının üzerine basmakta güçlük çekebilir. Hekimin önereceği ağrı kesiciyle giderilebilecek olan bu yan etkiye bağlı durum hekime bildirilmelidir.

8. Kemoterapi tedavisi sırasında aynı zamanda kortizon tedavisi de yapılır. Kortizon da yan etkilere neden olmaktadır. Ancak kortizonun yan etkilerine ayrı bir paylaşımda değineceğiz.

Not: Tedavi sırasında hastanın hassasiyetleri artmakta olup, besin alerjileri de takip edilmelidir. Bu alerjiler döküntü, ishal şeklinde hafif olarak ortaya çıkabilir. Bu konuda ayrıca paylaşımda bulunulacaktır.